Wat de natuur mij dit weekend leerde:
De haagwinde over de composthoop. Een voedzame groeiplek, maar een hel voor mij!
Het is bijna Valentijnsdag een nietszeggende commerciële dag van de liefde… Nou ingewikkelde relaties heb ik zeker, haat liefde verhoudingen op de tuin wel te verstaan.
In het noorden is het nog volop winter. Hier in het westen voelde de zonnestralen afgelopen weekend als een warme deken. Het was ‘maar’ 11 graden, maar de warmte van de zon liet alles even opbloeien. Krokussen stonden wijd open en overal was de lente heel even voelbaar. Groene puntjes komen rap boven de grond uit. De energie zat opgeslagen in de wortels en de planten vormen nu minuscuul kleine groene blaadjes. De bolletjes komen op en ook de smeerwortel en echte heemst komen als eerste boven de grond kijken. Nog even en het wordt een wedstrijd welke plant er als eerste boven de grond is. Dan ‘barst’ de lente ‘open’.
Maar helaas is februari een roerige maand voor mijn hoofd. Terwijl de natuur buiten trekt aan mijn lijf en het kriebelt om op alle fronten om aan de slag te gaan, wil mijn geest nog niet. Bovendien weet ik ergens dat het weer nog alle kanten op kan schieten. Maart roert zijn staart en april doet wat ‘ie’ wil… Toch is het bij de eerste blauwe luchten van het jaar een feestje. Ik zou haast vergeten dat het nog winter is. Tegelijkertijd treur ik deze periode steeds meer, omdat het niet lang meer duurt voor de gifmonsters weer over de bollenvelden rijden. Iets wat ik maar lastig los kan laten. Mijn lijf wil wel graag uit winterrust komen, mijn mind wil nog niet uit het holletje kruipen. Verstrengeld in wollen dekens en kussens tegen mijn buik heel hard zingend tegen alle gedachten van dingen die volgens mij NU moeten.
Dit weekend had ik alles behalve een ‘snipperdag’. Ik woelde de bedden open, reed met compost af en aan en ging de strijd wéér aan met wortels wieden. Er zijn namelijk twee planten die niet bepaald mijn beste vrienden zullen worden. De meeste tuinders zullen het beamen: de strijd met kweek en haagwinde. Ze groeien beide waar ze de kans krijgen om te groeien. Ondanks de toevoeging van organisch materiaal en groenbemesters, wol en mooie aarde van Bio Kultura, blijven deze twee mij ‘pesten’. Dat zullen ze ook altijd blijven doen, maar pak ik ze niet aan dan nemen ze alle open plekken die ze maar kunnen vinden.
Stukjes gebroken wortel van de Haagwinde. Worteltjes mét puntje zijn de wortels die je zoveel mogelijk moet verwijderen, dit zijn de ‘hoofd’ wortels die zich een weg boren door je tuin. Ook de wortels met ‘knobbels’ verwijderen, hier zit de voeding in opgeslagen.
Gisteren zette ik de woelvork zorgvuldig in de composthoop. Het wordt tijd om de gecomposteerde paardenmest over het land te strooien. Hiervoor moet ik eerst zorgvuldig de asperge witte wortels van de haagwinde eruit peuteren. Een hels karwei! Haagwinde wortels breken gemakkelijk af, zelfs uit een millimeter wortelstukje kan een complete reus woekeren.
Haagwinde is een pionier, een woekeraar. Als ze een mens zou zijn dan zou ze een geniepig en egoïstisch karakter hebben. Misschien zelfs met narcistische trekjes, want ze denkt BIJNA alleen maar aan zichzelf. Ja, bijna want ze heeft ook een voordeel, die witte grote bloemen vormen een voedselbron voor nachtvlinders en hommels. Ziet zij een kans om te groeien? Dan pakt ze die, ten kosten van alles om haar heen. En zit je haar in de weg? Probeer je haar te temmen door haar met wortel en al eruit te trekken? Dan lacht ze je uit, groeit ze nog harder en zal ze nog meer van zichzelf laten zien. De wortels worden namelijk gestimuleerd om harder te groeien. Ze hebben stevige punten, waarmee ze zich door alle bodemsoorten heen boren. Wortels verwijderen is een onbegonnen klus, de plant afknippen en weghalen is misschien zelfs nog beter. Zodra je een paar dagen overslaat met knippen schiet ze opnieuw de lucht in. Toch wil ik dat mijn kostbare compost niet verloren gaat. Dus zit er niets anders op dan te zeven. Misschien ga ik hier later spijt van krijgen als ik niet goed opgelet heb met de kleine stukjes verwijderen, maar het is hele mooie fijne aarde geworden…
Bloemen van Haagwinde worden ook wel ‘pispotjes’ genoemd. Ze vallen erg op, maar mogen bij mij niet blijven. De bloemen vormen snel zaad en voor je het weet…. – Foto: Pokon.nl
De composthoop is zo luchtig geworden dat ik wortels van maar liefst 2 meter lang eruit peuterde. Daar kwam een natuurlesje om de hoek kijken: Haagwinde (Convolvulus sepium L.) heeft het allemaal in haar naam zitten: convolvulus betekent ‘ergens omheen wikkelen’. Dat is precies wat ik dit weekend deed. Ik wikkelde mijzelf helemaal in de nesten met het harde werk. Als een pimpelmees die gretig zijn nest bouwt, als overwerkende merelpaartjes die hun jonge kroost willen voeren, als tortelduifjes die maar met takken blijven aanvliegen voor een nestuitbreiding. Zo banjerde ik over mijn land. Onbezonnen en eigenlijk nog te moe en half in winterrust. Een koptelefoon moest de geluiden tegen houden van de vele motoren en luidruchtig voorbij scheurende auto’s. Iedereen wilde profiteren van die ene mooie dag. En ik?
Ik raakte in ingewikkelde strijd met het uitroeien van wortels, maar vergat mijzelf te aarden.
Af en toe dronk ik een kop thee en bekeek ik het werk. Woelen, wortels eruit zeven, wol neerleggen en houtsnippers strooien. Bukken, staan, knielen, bukken, sjouwen en weer opnieuw. Spieren kwamen in beweging die de hele winter zaten vastgeroest. Mijn lijf werd opeens in allerlei ingewikkelde posities geduwd. Ik maakte het ongelofelijk ingewikkeld voor mijzelf, want ik wilde niet stoppen. Ik leek geen haar beter dan die verschrikkelijke wurgplant die zich als een anaconda om haar prooi heen kronkelt. Bij dat besef keek ik teleurgesteld naar al het werk wat ik nog moet verrichten om de tuin weer in balans te brengen. Twee paar handen in gevecht tegen twee pioniersplanten die gemiddeld 2 tot 4 meter diep kunnen wortelen en al gauw een paar meter lang kunnen worden per seizoen. Waarom doe ik dit..?
Typisch de mens om maar te blijven ingrijpen. Maakt mij dat geen haar beter dan de gifspuiters die te vaak met hun tanks over hun land heen rijden om de wilde onkruiden te onderdrukken? Ik keek naar het bollenbedrijf aan de overkant van de weg en weer naar mijn land. Gelukkig kwam het besef, het grote verschil: Ik zorg voor de bodem en de inheemse planten om mij heen. Door inheemse planten te kweken, geef ik voeding aan de insecten die het overal zo moeilijk hebben. Daarnaast laat ik veel overige kruiden hun gang gaan. In een braakliggend veldje op één van de bedden komt veld ereprijs en paarse dovenetel op. Allerlei inheemse planten lieten in het najaar hun zaden vallen en beginnen nu te ontkiemen. Er is dus volop leven op het land. Liefde overheerst.
Een lieveheersbeestje kruipt over de woelvork omhoog om zich op te warmen in de zon. Het signaal is duidelijk. Ik volg zijn voorbeeld, plof neer in een stoel en richt mijn gezicht even in de zon. Rust.
Er is een boek geschreven die heet: ‘de meeste mensen deugen.’ En weetje misschien moet ik maar een vervolg maken hierop, maar dan ‘de meeste planten deugen…’ – Wordt vervolgd…
